မူးယစ္ေဆးဝါးက ၿခိမ္းေျခာက္ေနတဲ့ ကခ်င္ျပည္

ဘိန္းျဖဴ၊ မက္သဖက္တမင္းႏွင့္ ဘိန္း႐ႈျခင္း အေလ့အထက ျမစ္ႀကီးနား၊ ဗန္းေမာ္ႏွင့္ ဖားကန္႔ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ က်ယ္ျပန္႕ေနသည္

အသက္ ၃၉ႏွစ္ အရြယ္ရွိၿပီျဖစ္ေသာ ကခ်င္အမ်ိဳးသား ကိုတန္ေရာ္သည္ လြန္ခဲ့ေသာ ၈ႏွစ္က ဘိန္းျဖဴ အႀကီးအက်ယ္ စြဲလမ္းခဲ့သူျဖစ္သည္။ ကမာၻေပၚမွာ အေကာင္းဆံုး ေက်ာက္စိမ္းေတြထြက္ရွိရာ ဖားကန္႔ေဒသမွာ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူဘ၀ ႏွင့္ ရွိေနခဲ့တုန္းက အိပ္မက္ဆိုးေတြကို သူက ျပန္ေျပာျပခဲ့သည္။

“က်ေနာ္ ဘိန္းျဖဴစြဲခဲ့တာ ၁၀ႏွစ္မကဘူး။ အသက္ ၁၅ ႏွစ္မွာ မူးယစ္ေဆး စ သံုးျဖစ္တယ္။ ေဆးျဖတ္လိုက္ႏိုင္တဲ့ အခ်ိန္မွာ အသက္ ၃၀ ရွိေနၿပီ” ဟု ေက်ာက္တူးသမား တေယာက္လည္း ျဖစ္ခဲ့ဖူးေသာ ကိုတန္ေရာ္ကေျပာသည္။

ခ်မ္းသာၾကြယ္၀သည့္ ေက်ာက္စိမ္းကုန္သည္ မိသားစုမွ ေမြးဖြားခဲ့ေသာ ကိုတန္ေရာ္က သူ၏ ဖခင္သည္ ေငြေၾကးခ်မ္းသာ မႈေၾကာင့္ ျမစ္ႀကီးနားေဒသတြင္ လူသိမ်ားသည္ဟုဆိုသည္။ သို႔ေသာ္လည္း မူးယစ္ေဆး၀ါးသံုးစြဲျခင္းက သူတို႔မိသားစု၏ ဘ၀ကို ဖ်က္ဆီးခဲ့၏။ ေပ်ာ္ရႊင္ဖြယ္ရာ ေနရက္ေတြ ေပ်ာက္ဆံုး သြားၿပီး မိသားစု၏ စည္းစိမ္ ဥစၥာတို႔သည္လည္း ခၽြတ္ၿခံဳက် ခဲ့ရသည္။

“က်ေနာ့္ အေဖက အရင္တုန္းကေတာ့ ခ်မ္းသာတဲ့ ေက်ာက္စိမ္းကုန္သည္တေယာက္ပါ။ က်ေနာ္တို႔ မွာ အိမ္အႀကီးႀကီး တလံုးလဲရွိခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ေသးငယ္တဲ့ အိမ္ေဟာင္းေလး တလံုးမွာေနရတယ္။ အိမ္မွာ က်ေနာ္ နဲ႔ က်ေနာ့္ အကို ၄ ေယာက္ မူးယစ္ေဆးစြဲခဲ့ၾကတယ္ေလ။ က်ေနာ္တို႔ အလြန္အကၽြံေဆးစြဲခဲ့တဲ့ အတြက္ မိဘေတြ အၿမဲတမ္း မ်က္ရည္က်ခဲ့ရတယ္” ဟု ကိုတန္ေရာ္က ဆိုသည္။

“က်ေနာ္တို႔က ဘိန္းျဖဴ၀ယ္ဖို႔ အတြက္ ခိုးၿပီးေရာင္းစားတဲ့ အတြက္ မိဘေတြမွာ အ၀တ္ အစား ေကာင္းေကာင္းေတာင္ မရွိဘူး။ က်ေနာ္တို႔က ေဆးသမားေတြျဖစ္ေနလို႔ ညီမေတြ၊ အမေတြကလည္း ရွက္ၾက တယ္။ က်ေနာ္တုိ႔က ဘိန္း ျဖဴ၀ယ္ဖို႔ အတြက္ သူတို႔အ၀တ္အစားေတြကိုလည္း ခိုးေရာင္းတာပဲ။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက က်ေနာ္တို႔ ေသြးထဲမွာ ဘိန္းျဖဴ ပဲရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဘာကိုမွ ဂရုမစိုက္ေတာ့ဘူး” ဟု သူကထပ္ေျပာသည္။

ငယ္ရြယ္စဥ္ကာလ ဖားကန္႔မွာ ေက်ာက္တူးလုပ္ငန္း လုပ္ေနခ်ိန္တြင္ ကိုတန္ေရာ္တို႔ ညီအကိုတေတြ မူးယစ္ေဆးသံုးျခင္းကို ဘယ္လိုမွ မရပ္တန္႔ႏိုင္ခဲ့။ ျမစ္ႀကီးနားမွာ အိမ္ရွိေသာ္လည္း သူတို႔က ဖားကန္႔ႏွင့္ ျမစ္ႀကီးနား ႏွစ္ေနရာလံုးမွာ ေနၾကသည္။ ဖားကန္႔ၿမိဳ႕နယ္ ဆိုင္းေတာင္ေက်းရြာ ဆိတ္မူ ရပ္ကြက္တြင္ ေက်ာက္တူးသမား လုပ္ရင္း သူ၏ အကိုေတြ ေသဆံုး သြားသည့္ အခ်ိန္အထိ ကိုတန္ေရာ္ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲခဲ့သည္။ ဆိုင္းေတာင္မွာ ဘိန္းျဖဴထိုးလို႔ရသည့္ ေနရာရွိသည္။ အကို ၄ ေယာက္ေသဆံုးသြားသည့္ အခ်ိန္တြင္ သူ႔ဆီမွာ ဘာမွမက်န္ခဲ့၊ လမ္းေပၚမွာေနရၿပီး အစားလည္း မွန္မွန္မစားရဟု ကိုတန္ေရာ္က ျပန္ေျပာျပသည္။

တခ်ိန္က မူးယစ္ေဆး အလြန္အကၽြံသံုးစြဲသူတေယာက္ျဖစ္ခဲ့ေသာ ကိုတန္ေရာ္သည္ ယခုအခါ မွာေတာ့ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕တြင္ ခရစ္ယာန္လူငယ္ လူငယ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ေက်ာင္း (Christian Youth Reform Ministry) ဟု သိၾကသည့္ ျပန္လည္ ထူေထာင္ေရး ဌာနတခုကို ဦးေဆာင္ၿပီး မူးယစ္ေဆး၀ါး ဆန္႔က်င္ေရး၊ မူးယစ္ေဆးစြဲေနသူမ်ားကို ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြးပညာေပးေရး ႏွင့္ မူးယစ္ေဆးျဖတ္ႏိုင္ေရး မ်ား ေဆာင္ရြက္ေနသည္။

ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး ဌာနကို စတင္တည္ေထာင္ခဲ့သည့္ လြန္ခဲ့သည့္ ၂ႏွစ္မွ စတင္၍ မူးယစ္ေဆးဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားတြင္ ကိုတန္ေရာ္ ပါ၀င္လႈပ္ရွားခဲ့ၿပီး မူးယစ္ေဆးစြဲေနသူ ၅၀ ေက်ာ္ကို ကူညီေပးႏိုင္ခဲ့သည္။ သူ၏ ျပန္လည္ ထူ ေထာင္ေရး ဌာနကို ၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္စတင္ ဖြင့္လွစ္ကာ မူးယစ္ေဆးစြဲေနသူမ်ားကို ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးျခင္းႏွင့္ ဘာသာေရး အဆံုး အမမ်ားကို သင္ၾကားေပးျခင္းျဖင့္ အားေပးခဲ့သည္။ ဓမၼသီခ်င္းမ်ား သီဆိုျခင္း၊ သမၼာက်မ္းစာ ဖတ္႐ႈျခင္း၊ ၀တ္ျပဳ ဆုေတာင္းသည့္ အေလ့အက်င့္ ျပဳလုပ္ေပးျခင္းမ်ားလည္း ျပဳလုပ္ေစခဲ့သည္။

မူးယစ္ေဆး ျပတ္သြားၿပီး ၃ ႏွစ္ အၾကာ အသက္ ၃၃ ႏွစ္အရြယ္တြင္ ကိုတန္ေရာ္ လက္ထပ္ခဲ့သည္။ မူးယစ္ေဆးျဖတ္ဖို႔ အနည္းဆံုး အႀကိမ္ ၃၀ ေလာက္ သူႀကိဳးစားခဲ့သည္။ ဒါေပမယ့္ မေအာင္ျမင္ ခဲ့ေပ။ ေနာက္ဆံုးမွာ မူးယစ္ေဆးကို သူ ဘယ္လို ေအာင္ျမင္စြာ ျဖတ္ႏိုင္ခဲ့သည့္ အေၾကာင္းကို လည္း ေျပာျပသည္။

“အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက က်ေနာ္ အရမ္းကို ပိန္လွီေနၿပီ။ အ႐ိုးနဲ႔ အေရပဲ က်န္ေတာ့တယ္။ တေန႔မွာေတာ့ က်ေနာ္ ေသရမယ့္ေန႔ အေၾကာင္းကို အမွတ္မထင္ ေတြးေနမိပါတယ္။ က်ေနာ္ အရမ္းေၾကာက္သြားတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ သမၼာက်မ္းစာရဲ႕ အဆံုးအမေတြက က်ေနာ့္ ရင္ထဲကို ၀င္လာပါတယ္” ဟု ကိုတန္ေရာ္က သူေဆးျဖတ္ဖို႔ ျဖစ္လာပံုကို ရွင္း ျပသည္။

“ေနာက္ၿပီး မူးယစ္ေဆးရဲ႕ အိပ္မက္ဆိုးကေန လြတ္ေျမာက္ၿပီး ဘ၀ကို ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ေက်ာ္ျဖတ္ေနတဲ့ က်ေနာ့္သူငယ္ခ်င္းေတြကို သတိရတယ္။ အဲဒီအေတြးေတြ ၀င္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာပဲ ျမစ္ႀကီးနားကိုျပန္ၿပီး ဘုရားေက်ာင္းမွာ အလုပ္လုပ္ ေနတဲ့ ေဆြမ်ိဳးေတြဆီကို သြားဖို႔ က်ေနာ္ ဆံုးျဖတ္လိုက္ပါတယ္” ဟု သူကဆိုသည္။

ဘိန္းျဖဴ၊ မက္သဖက္တမင္းန္ႏွင့္ ဘိန္း႐ႈျခင္း အေလ့အထက ျမစ္ႀကီးနား၊ ဗန္းေမာ္ႏွင့္ ဖားကန္႔ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ က်ယ္ျပန္႕ေနသည္။ မူးယစ္ေဆး၀ါး သံုးစြဲမႈ က်ယ္ျပန္႔လာသည္ႏွင့္ အမွ် တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားမ်ား ပင္လွ်င္ မူးယစ္ေဆး ကုန္သြယ္ျခင္း လုပ္ငန္းတြင္ အခ်င္းခ်င္း အေရာင္းအ၀ယ္လုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ပါ၀င္လာၾကသည္ဟု ျမစ္ႀကီးနား တကၠသိုလ္မွ ေက်ာင္းသား တဦး ျဖစ္ေသာ ကိုဘရန္ေရွာင္က ေျပာသည္။

“ေက်ာင္းသား ၁၀၀ မွာ ၅၀ ေလာက္က မူးယစ္ေဆးသံုးၾကတယ္လို႔ က်ေနာ္ထင္ပါတယ္။ ပံုမွန္အားျဖင့္ေတာ့ ဘိန္းျဖဴ သံုး ၾကတယ္။ သူတို႔ေတြက ၿခံဳထဲမွာ ဒါမွမဟုတ္ လူမျမင္ႏိုင္တဲ့ေနရာေတြမွာ ဘိန္းျဖဴထိုးၾကတယ္။ မူးယစ္ေဆးက ပညာေရး တခုထဲ ထိခိုက္ႏိုင္တာ မဟုတ္ပါဘူး၊ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ အမ်ိဳးသားေရးကိုလည္း ထိခိုက္ႏိုင္ပါတယ္” ဟုလည္း သူကေျပာသည္။

ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ မူးယစ္ေဆး၀ါးသံုးစြဲမႈက ပိုမို၍ ႀကီးမားက်ယ္ျပန္႔လာေသာ္လည္း မူးယစ္ေဆးေရာင္း သူမ်ား ႏွင့္ သံုးစြဲသူမ်ားကို ဥပေဒေၾကာင္းအရ ဆန္႔က်င္တိုက္ဖ်က္ႏိုင္မႈ နည္းပါးၿပီး ထိေရာက္မႈ မရွိဟု ျမစ္ႀကီးနားႏွင့္ ဖားကန္႔ ေဒသခံ မ်ားကေျပာၾကသည္။ ေဒသဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္မ်ား ႏွင့္ ရဲတပ္ဖြဲ႕ကိုလည္း တရားမ၀င္ မူးယစ္ေဆးကုန္သြယ္မႈမ်ားကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈထားၾကသည္ဆိုေသာ စြပ္စြဲမႈမ်ား လည္းရွိေနသည္။ အာဏာပိုင္မ်ား ကိုယ္တိုင္ပါ၀င္ပတ္သက္မႈ ရွိေနသည္ဟု လည္း အခ်ိဳ႕က စြပ္စြဲၾကသည္။

ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ခံမ်ား၊ အသက္အရြယ္ႀကီးရင့္ေသာ ကခ်င္တိုင္းရင္းသားမ်ားက ေဒသ ဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္မ်ားက ကခ်င္ လူငယ္ အသိုင္းအ၀ိုင္းၾကားမွ မူးယစ္ေဆးျပႆနာကို မ်က္ကြယ္ျပဳထားျခင္းမွာ ကခ်င္လူငယ္မ်ား၏ ပညာရည္ က်ဆင္း ေစရန္ ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးတြင္ စိတ္၀င္စားမႈ မရွိေစရန္ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိရွိ လုပ္ေဆာင္ေနျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ေျပာၾကသည္။

ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ ကခ်င္ႏွစ္ျခင္း အသင္းေတာ္(Kachin Baptist Church) ဆက္သြယ္ေရးဌာန အႀကီးအကဲ ဦးလမိုင္ေရာ္က “ အဲဒါက စစ္ေအး တိုက္ပြဲ လိုပါပဲ။ မူးယစ္ေဆးေရာင္း၀ယ္မႈက လူငယ္ေတြကုိ ဦးတည္ တယ္။ အဓိက ကေတာ့ တကၠသိုလ္ေတြကိုပဲ။ ေက်ာင္းသားေတြက လြယ္လြယ္ကူကူ ၀ယ္ႏိုင္ေနတယ္” ဟုေျပာသည္။

“အရမ္းစနစ္က်တဲ့ စီမံကိန္းတခုလိုပဲ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္က မူးယစ္ေဆးေရာင္းေနတာေတြ႕ တဲ့အခါ ရဲအဖြဲ႕၀င္ေတြကို ဘာေၾကာင့္ မူးယစ္ေဆးေရာင္းတဲ့သူေတြကို မဖမ္းတာလဲလို႔ ေမးတယ္။ သူတို႔က မူးယစ္ေဆးေရာင္းတဲ့ သူေတြကို ဖမ္းဆီးဖို႔ သူတို႔မွာ အခြင့္အာဏာ မရွိဘူးလုိ႔ျပန္ေျဖတယ္” ဟု မူးယစ္ေဆး၀ါး ဆန္႕က်င္ေရး အတြက္ လႈပ္ရွား ေနသူ တဦးလည္း ျဖစ္ေသာ ဦး လမိုင္ေရာ္ ကေျပာသည္။

ကခ်င္ႏွစ္ျခင္း အသင္းေတာ္က လူထုေဆြးေႏြးပြဲမ်ားျပဳလုပ္ျခင္း၊ မူးယစ္ေဆး၀ါး အႏၲရယ္ကို သတိထား မိၾကေစရန္ ပညာေရး DVD မ်ားျဖန္႔ေ၀ျခင္း ႏွင့္ မူးယစ္ေဆးစြဲေနသူမ်ားအတြက္ ဆုေတာင္းပြဲ မ်ား ျပဳလုပ္ေပးျခင္း စသည့္ မူးယစ္ေဆး ဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ေနသည္။

မူးယစ္ေဆးမ်ားသည္ ပံုမွန္အားျဖင့္ တ႐ုတ္ျမန္မာနယ္စပ္မွ ေရာက္လာျခင္းျဖစ္သည္ဟု ေဒသခံမ်ားက ဆိုသည္။ အမ်ား စု က ျပည္တြင္းမွျဖစ္ၿပီး ရွမ္းျပည္နယ္မွ ေရာက္လာျခင္းျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေရွ႕ဖက္ပိုင္း ရွမ္ျပည္နယ္တြင္ ၀ တိုင္း ရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔တခုျဖစ္သည့္ ၀ ေသြးစည္း ညီညႊတ္ေရးတပ္မေတာ္ (UWSA) က ဘိန္းျဖဴခ်က္ စက္႐ံုမ်ား တည္ေထာင္ လုပ္ကိုင္လွ်က္ရွိသည္ဟူေသာ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားလည္း ေပၚထြက္ေနခဲ့သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အေရွ႕ေတာင္ အာရွတြင္ အႀကီးမားဆံုး ဘိန္းစိုက္ပ်ိဳး ထုတ္လုပ္သည့္ႏိုင္ငံျဖစ္ၿပီး တကမာၻလံုး အတိုင္း အတာ ႏွင့္ ဆိုလွ်င္ အာဖဂန္နစၥတန္၏ ေနာက္တြင္ ဒုတိယျဖစ္သည္။ ကုလသမဂၢ မူးယစ္ေဆး၀ါးႏွင့္ ရာဇ၀တ္မႈ ဆိုင္ရာ ႐ံုး (UNODC) မွ ေအာက္ တိုဘာလအတြင္း ေနျပည္ေတာ္၌ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ အစီရင္ခံစာတေစာင္တြင္ အစိုးရဖက္မွ တိုက္ဖ်က္ေရးအားထုတ္မႈမ်ား သိသိသာသာ တိုးျမွင့္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဘိန္းစိုက္ပ်ိဳးမႈက ၆ ႏွစ္ အတြင္း ထပ္မံျမင့္တက္ လာခဲ့သည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

“ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဘိန္းစိုက္ပ်ိဳးမႈ သိသိသာသာ တိုးတက္လာတာ၊ မက္သဖက္တမင္းန္နဲ႔ တရားမ၀င္မူးယစ္ေဆး၀ါး ေရာင္း ၀ယ္မႈေတြ တိုးလာတာဟာ ေဒသတြင္းက လူသားေတြရဲ႕လံုၿခံဳေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြမ်ားလာေစပါတယ္” ဟု UNODC ၏ အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ ေဒသဆိုင္ရာ ဌာေနကိုယ္စားလွယ္ Gary Lewis က ေျပာသည္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ ပန္၀ါေဒသႏွင့္ ကမ္ပတ္တီး ၿမိဳ႕နယ္ၾကားရွိ ေတာင္တန္းမ်ား တေလွ်ာက္တြင္ ဘိန္းစိုက္ခင္း အေျမာက္ အမ်ား ရွိေနၾကာင္း မူးယစ္ေဆး၀ါး ဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွားသူမ်ားေျပာၾကသည္။ အဆိုပါေဒသ သည္  အစိုးရႏွင့္ မဟာမိတ္ ဖြဲ႔ထားသည့္ ကခ်င္လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႔တခုျဖစ္ေသာ ဒီမိုကရက္တစ္ ကခ်င္တပ္မေတာ္သစ္(NDAK) က ထိန္းခ်ဳပ္ရာ ေနရာျဖစ္သည္။ ဦးဇခုန္တိန္႔ရိမ္း ေခါင္းေဆာင္သည့္ (NDAK) သည္ ယခုအခါ အစိုးရလက္ေအာက္ခံ နယ္ျခားေစာင့္ တပ္ဖြဲ႔ တခုျဖစ္လာသည္။

တ႐ုတ္လူမ်ိဳး စီးပြားေရးသမားမ်ား ႏွင့္ မႏၲေလးၿမိဳ႕မွ မြတ္စလင္ႏွင့္ ဟိႏၵဴဘာသာ၀င္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ မ်ားလည္း ေဒသဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္မ်ား၊ စစ္ဖက္တာ၀န္ရွိသူမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ ဘိန္းစိုက္ပ်ိဳးေရး လုပ္ကိုင္ေနၾကသည္ဟုလည္း ျမစ္ႀကီးနား ေဒသခံမ်ားက ေျပာၾကသည္။

မူးယစ္ေဆး သံုးစြဲမႈႏွင့္ စပ္လွ်ဥ္းေသာျပႆနာသည္ ေဒသခံမိသားစုမ်ားအတြက္ အိမ္တြင္းေရးျပႆ နာ ျဖစ္ေန သည္ ဟု ကခ်င္ျပည္နယ္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးလဂၽြန္ငန္ဆိုင္း ကဆိုသည္။

“တကယ္လို႔ အိမ္တအိမ္မွာ မူးယစ္ေဆး သံုးစြဲသူတေယာက္ရွိေနၿပီဆိုရင္ မိသားစု၀င္ေတြ ဟာ ေန႔စဥ္ ျပႆနာေတြ ခံစား ရေတာ့တာပဲ။ သူတို႔ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္း မေနရေတာ့ဘူး။ မၾကာခန စကားမ်ားရ ရန္ျဖစ္ရတယ္” ဟု လည္း ဦးလဂၽြန္ ငန္ဆုိင္းကေျပာသည္။

“လူငယ္ေတြ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲတာ မ်ားလာၿပီဆိုရင္ မိသားစုအတြက္၊ ျပည္နယ္အတြက္၊ တိုင္းျပည္ရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ ေကာင္းတဲ့ လကၡဏာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ဒီျပႆနာေတြကို ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ အစြမ္းကုန္ႀကိဳးစားေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္တို႔ လုပ္ရမွာေတြ အမ်ားႀကီးက်န္ေနပါေသးတယ္” ဟု သူကထပ္ေျပာသည္။

“က်ေနာ္တို႔မွာ ဆို႐ိုးစကားတခုရွိတယ္။ ဆံပင္မည္းတဲ့သူေတြ(လူငယ္ေတြ)က ဆံပင္ျဖဴတဲ့သူ (လူႀကီးေတြ)ကို သင္းခ်ိဳင္း ကို လိုက္ပို႔ရတယ္တဲ႔။ ဒါေပမယ့္ အခုက်ေတာ့ ဆံပင္ျဖဴတဲ့သူေတြက ဆံပင္မည္းတဲ့သူေတြကို သင္းခ်ိဳင္း ကို လိုက္ပို႔ ေနရတယ္” ဟု ဦးလမိုင္ေရာ္က လူငယ္မ်ားအတြင္း ဘိန္းျဖဴသံုးစြဲမႈ မ်ားျပားလာေနသည္ကို ရည္ရြယ္၍ေျပာသည္။ မူးယစ္ ေဆးသံုးစြဲသူ လူငယ္အမ်ားအျပားမွာ လူႀကီးေတြထက္ အရင္ေစာ၍ ေသဆံုးေနၾကသည္။

မူးယစ္ေဆး သံုးစြဲဖူးသူတဦး ျဖစ္ေသာ ကိုတန္ေရာ္ကလည္း မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲျခင္းသည္ ဆင္းရဲျခင္း၏ အစျဖစ္ၿပီး မိသား စု၏ ဘ၀ရပ္တည္ေရးကိုလည္း ျပင္းထန္စြာထိခိုက္ေစသည္ဟု ဆိုသည္။

“က်ေနာ့္မွာ အကို ၄ေယာက္ရွိတယ္။ က်ေနာ္က အငယ္ဆံုးသား။ က်ေနာ္တို႔ အားလံုး မူးယစ္ေဆးစြဲခဲ့ၾကတယ္။ က်ေနာ့္ ရဲ႕ အကို ၄ ေယာက္လံုး ဘိန္းျဖဴေၾကာင့္ ေသခဲ့ရၿပီ။ မိသားစုတစုမွာ ေဆးစြဲသူတေယာက္ရွိရင္ မိသားစုတခုလံုးကို အႀကီး အက်ယ္ ထိခိုက္ေတာ့တာပဲ။ သစ္ပင္တပင္နဲ႔ က်ေနာ ္ဥပမာျပခ်င္ပါတယ္။ ရွင္သန္ေနတဲ့ သစ္ပင္တပင္မွာ ငွက္ေပါင္းမ်ား စြာ နားခိုလို႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီသစ္ပင္ လဲက်ၿပီဆိုရင္ေတာ့ အနားက သစ္ပင္ငယ္ေလးေတြလဲ ထိခိုက္ပ်က္စီး သြား ရေတာ့တာပါပဲ” ဟု ကိုတန္ေရာ္ကေျပာသည္။