Discipline စည္းကမ္း ဆိုတာ ဘာလဲ။

မိမိ ရင္ေသြးငယ္ ကို ဘယ္ဟာ ကေတာ႔ ေကာင္း တယ္၊ ဘယ္ ဟာက ေတာ့ မေကာင္းဘူး။ ဘယ္လို အျပဳအမူက လက္ခံနိဳင္ ေလာက္ တဲ႔ အျပဳအမူ ျဖစ္ျပီး ဘယ္လို အရာမ်ိဳး ကေတာ႔ မွားယြင္းတဲ႔ အျပဳအမူေတြ ျဖစ္တယ္ ဆိုတာ သင္ၾကား ျပသ ေပးတာ Discipline ပါပဲ။ ဆုေပး ဒဏ္ေပး စနစ္ ရွိရ ပါမယ္။
ေကာင္း တာ ေလးေတြ လုပ္ရင္ ဆုေပး ျပီး မေကာင္းတာ ကို လုပ္ရင္ အျပစ္ေပး ခံရမယ္ ဆိုတာ ရွင္းလင္း ေျပာၾကား ဖို႔ လိုပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ ကေတာ႔ ခုထိ ကေလး မရွိေသး ေတာ႔ အေတြ႕ အၾကံဳေတာ႔ မရွိပါဘူး။ ကေလး ေတြကို စည္းကမ္းေတြ သတ္မွတ္ဖို႔ ဆိုတာ ထင္သေလာက္ ေတာ႔ မလြယ္ကူ လွပါဘူ။
တခ်ိဳ႔ လံုး၀ နားမ ေထာင္ ဂ်စ္ကန္ကန္ ေလးေတြ ေတြ႔ဘူး ပါတယ္။ အာခံတဲ႔ ကေလး ေတြေပါ႔။ အထူးသျဖင္႔ သူတို႔ကို အရမ္းအလို လိုက္ တဲ့ သူရွိရင္ အာကိုးနဲ႔ အာခံ တတ္ပါတယ္။ ဥပမာ အေမက စည္းကမ္း ေတြ ထုတ္ေန ေပမယ္႔ အေဖက အလို လိုက္ ေနရင္ အေဖ အား ကိုးနဲ႔ ဂ်စ္ကန္ကန္ လုပ္တတ္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ မိဘေလာင္း လ်ာ ေတြ အေနနဲ႔ ကေလး ယူေတာ႔မယ္ ဆို ကတည္းက ၾကိဳတင္ တိုင္ပင္ သင္႔ပါတယ္။ ဘယ္လို ထိန္းေက်ာင္း ပဲ႔ျပင္ ၾကမလဲ ဆိုတာ ၾကိဳတင္ တိုင္ပင္ သင္႔ပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႔ ကေလးေတြ ၾကေတာ႔ ျပန္ မေျပာ၊ နားမေထာင္ ေလးေတြ၊ ဘယ္ကေန တတ္ လာတယ္ မသိ၊ ငယ္ငယ္ ရြယ္ရြယ္နဲဲ႔ ျပန္မေျပာ၊ နားမေထာင္ အက်င္႔ေလး ေတြ ေတြ႔ရ တတ္ပါတယ္။ ျဖစ္နိဳင္တာ ေတာ႔ အေဖေတြ ဆီက အတု ယူတယ္ ထင္ပါတယ္ဗ်ာ။
မိဘေတြရဲ႔ အဓိက တာ၀န္က ရင္ေသြးငယ္ ေလးေတြ ကိုယ႔္ကိုယ္ကို တန္ဖိုး ထားတတ္ လာေအာင္၊ ၾကီးသူ ကိုရိုေသ၊ ရြယ္တူကို ေလးစား၊ ငယ္သူကိုသနား တတ္ လာေအာင္၊ ကိုယ္႔အားကိုယ္ ကိုးျပီး ၾကိဳးစား တတ္ လာေအာင္ သင္္ၾကား ေပးရပါမယ္။ အဖိုး၊ အဖြား၊ ဦးေလး၊ အေဒၚ ေတြနဲ႔ စာသင္ေက်ာင္း ေတြ မွာ သင္္ၾကား ျပသ ေပမယ္႔ တာဝန္ အရွိဆံုး သူေတြ ကေတာ႔ လက္ဦး ဆရာျဖစ္ တဲ႔ မိဘ ႏွစ္ပါးပါပဲ။ ဒါေၾကာင္႔ သားသမီး မေကာင္း မိဘေခါင္း လို႔ ဆိုၾကတာ ေပါ႔။
သားသမီး ေတြကို စည္းကမ္းနဲ႔ ထိန္းတယ္ ဆိုတဲ႔ ေနရာမွာ မိဘ (၃) မ်ိဳးခဲြျခား သတ္မွတ္ထား ပါတယ္။ မွတ္သား စရာပါပဲ။
(၁) An authoritative parent
ဒီလို မိဘ ေတြကေတာ႔ သားသမီး ေတြနဲ႔ပက္သက္ျပီး စိတ္ကူး အိမ္မက္ ေကာင္းေကာင္း ေလးေတြ ရွိပါတယ္။ အျပဳအမူပိုင္း ဆိုင္ရာ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းေတြ သတ္မွတ္ ရာမွာ ေပ်ာ႕ေျပာင္းျပီး စိတ္ရွည္ ၾကပါတယ္။ ေကာင္းရင္ ဘာ႔ေၾကာင္႔ ေကာင္းတယ္၊ မေကာင္းဘူး ဆိုရင္ လည္း ဘာ႔ေၾကာင္႔ မေကာင္းဘူး ဆိုတာ ရွင္းျပတတ္ ၾကပါတယ္။ အေမရိကန္ စိတ္ က်န္းမာေရး အဖြဲ႔ ကေတာ႔ ဒီလိုမိ ဘမ်ိဳး ကို နံပါတ္ (၁) ေပးထားပါတယ္။
(၂) An authoritarian parent
သူတို႔ မွာလည္း စိတ္ကူး အိမ္မက္ေလးေတြရၾကပါ တယ္။ ငါ႔သားေလး ကို လိမၼာေအာင္ သြန္သင္မယ္။ ငါ႔သမီးေလးကို ယဥ္ေက်း ေအာင္ ဆံုးမမယ္ ဆိုတာ မ်ိဳးေပါ႔။ ဒါေပမယ္႔ စိတ္ရွည္ သီးခံမွဳ အားနည္း ပါတယ္။ “သမီး ဒါကို လုပ္ရမယ္။ ျပန္မေမးနဲ႔။ အေမခိုင္းတဲ႔ အတိုင္းသာ လုပ္” ဆိုတာ မ်ိဳးေပါ႔။ သူတို႔က ေတာ႔ နံပါတ္ (၂) အမ်ိဳးအစား မိဘေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
(၃) A permissive parent
သူတို႔ကေတာ႔ နံပါတ္(၃) နဲ႔ ေနာက္ဆံုး ေနရာမွာ ရွိပါ တယ္။ သားသမီးနဲ႔ ပက္သက္ျပီး ရည္မွန္းခ်က္၊ ေမွ်ာ္လင႔္ခ်က္ မရွိၾက ပါဘူး။ စည္း မ်ဥ္း စည္းကမ္း ေတြနဲ႔ ပဲ႔ျပင္ ထိန္းေက်ာင္း ရေကာင္း မွန္းလည္း မသိၾက ပါဘူး။ ကြၽန္ ေတာ္တို႔ ပတ္၀န္းက်င္မွာ ဒီလို မိဘ (၃) မ်ိဳးလံုး ကို ေတြ႔နိဳင္ ပါတယ္။ ကိုယ္လည္း မိဘ ျဖစ္လာတဲ႔ တစ္ေန႔ က်ရင္ ဘယ္လို မိဘမ်ိဳး ျဖစ္ခ်င္ သလဲ၊ ျဖစ္သင္႔ သလဲ ဆိုတာ ၾကိဳတင္ ဆံုးျဖတ္ ထားၾကပါစို႔ …
ခုဆက္ျပီး စည္းကမ္း သတ္မွတ္တဲ႔ နည္းစနစ္ ေလးေတြ အေၾကာင္း ဆက္ခ်င္ ပါတယ္။ ဒီေနရာ မွာလည္း အေပၚမွာ ေဖာ္္ျပခဲ႔ တဲ႔ မိဘ အမ်ိဳးအစား၊ ကေလးေတြ ရဲ႔ လိမၼာ ေရးျခား ရွိမွဳ၊ အသက္ အရြယ္၊ မေကာင္းတဲ႔ အမူ အက်င္႔ အမ်ိဳးအစား ေပၚ မူတည္ ျပီး စည္းကမ္း သတ္မွတ္ပံု ေလးေတြ ကြဲျပား တတ္ပါတယ္။
ေကာင္းတာ ေလးေတြ လုပ္ရင္ ခ်ီးက်ဴး ပါ။
ကိုယ္႔ရင္ေသြး မွာ ေကာင္းတဲ႔ အမူ အက်င္႔ေလး ေတြ ရွိရင္ ထုတ္ေဖာ္ ခ်ီးက်ဴးဖို႔ ၀န္မေလး သင္႔ပါဘူး။ ခ်ီးက်ဴး ခံရျပီး ဆိုတာ နဲ႔ သူတို႔ေလးေတြ ဒီအမူအက်င္႔ေကာင္း ေတြကို ဆက္လက္ ထိန္းသိမ္း သြားၾက ပါလိမ္႔မယ္။
မေကာင္းတဲ႔ အက်ိဴးဆက္ ေလး ေတြကို ခံစား ပါေစ။
သူတို႔ေလး ေတြမဟုတ္တာ လုပ္ရင္ ဘာျဖစ္မယ္ ဆိုတာကို သိေအာင္လုပ္ ျပရပါမယ္။ ဥပမာ အရုပ္ ကို ခ်ိဳးပစ္တယ္ ဆိုပါ စို႔။ ဆူတာ ရိုက္တာ မလုပ္ပါနဲ႔။ အသစ္လည္း ၀ယ္မေပး ပါနဲ႔။အရုပ္နဲ႔ ကစား ခ်င္တဲ႔အခါ သူသိ ပါလိမ္႔မယ္။ ငါ ခ်ိဳးပစ္ရင္ ငါပဲ ဒုကၡ ေရာက္ပါ လား ဆိုတာ သူသိပါေစ။ သတိ အတန္တန္ ေပးတာ နားမေထာင္ တဲ႔ ကေလး ေတြမွာ ဒီနည္း ေလးက ထိေရာက္ တတ္ပါတယ္။ အေရး ၾကီး တာက အႏၱရာယ္ မျဖစ္ ဖို႔ေတာ႔ လိုပါတယ္။ မီးပူကို ကိုင္ဖို႔ ၾကိဳးစား ေနတဲ႔ ကေလးကို အေၾကာင္း သိေအာင္ လႊတ္ေပး လိုက္မယ္ ဆိုတာမ်ိဳး မလုပ္ရပါဘူး။ အႏၱရာယ္ မျဖစ္ ေအာင္ေတာ႔ ထိန္း ရပါမယ္။
လက္ခံဖြယ္ ေၾကာင္းက်ိဳး ဆက္မ်ား
ေနာက္တစ္မ်ိဳး ကေတာ႕ Logical consequences ေလးေတြပါ။ ဒါကို မလိုက္နာရင္ ေတာ႔ ဒီလိုျဖစ္မယ္ ဆိုတာ ၾကိဳေျပာ ရပါမယ္။ ဥပမာ သား မင္းအရုပ္ေတြ ကစားျပီး ရင္သိမ္း ရမယ္၊ ဒီတစ္ခါ ၾကမ္းျပင္ေပၚမွာ ျပန္႔ၾကဲေန ရင္ေတာ႔ ေမေမ တစ္ပါတ္တိတိ သိမ္းထားမယ္ ဆိုျပီး ၾကိဳတင္ သတိေပး ရပါမယ္။ နားမေထာင္ ရင္လည္း တိတိ က်က် လုပ္ရပါမယ္။ မ်က္ရည္ေလး တစ္စက္ က်ရံုနဲ႔ အေလ်ာ႔ေပး လိုက္ တာမ်ိဳး မလုပ္ရ ပါဘူး။ မ်က္ရည္ က်ရင္ ရတယ္ ဆိုတာ သိသြားပါ လိမ္႔မယ္။
တားျမစ္ပိတ္ပင္ျခင္း။
တစ္ခါ တစ္ေလေတာ႔ အက်ိဳးဆက္ ေတြ ကို ေပးမ ေတြ႕ နိဳင္တာေတြ ရွိပါတယ္။ ဒီလို အခါမ်ိဳး မွာေတာ႔ တားျမစ္ ပိတ္ပင္တဲ႔ နည္း ေလးေတြ သံုးရပါမယ္။ ဆိုၾကပါစို႔ … အလယ္တန္း ေက်ာင္းသား တစ္ေယာက္၊ အိမ္စာေတြကို မလုပ္ဘူး။ တီဗီ ေရွ႔မွာ ပဲ ဂိမ္းေဆာ႔ ေနတယ္ ဆိုရင္ ေဆာ႔ပါေစ။ စာေမးပြဲ ေရာက္ရင္ သိလိမ္႔ မယ္ ဆိုျပီး လြတ္ ထားလို႔ မရပါဘူး။ ဂိမ္းစက္ကို ထိုက္သင္႔တဲ႔ အခ်ိန္ အတိုင္း
အတာ အထိ သိမ္းထား ရပါမယ္။ ေက်နပ္ ေလာက္မွ ျပန္ျပီး ခြင္႔ျပဳ ရပါမယ္။
က်ဥ္ထားျခင္း။ (Time out )
မဟုတ္တာ လုပ္လာရင္ ဒီနည္း ေလးလည္း ေကာင္းပါတယ္။ ေနရာေလး ကိုေတာ႔ ၾကိဳတင္ စီစဥ္ ထားရ ပါမယ္။ ဆိတ္ျငိမ္ျပီး ပ်င္းရိ ျငီးေငြ႔ဖြယ္ ေကာင္းတဲ႔ ေနရာကို ေရြးရ ပါမယ္။ အိပ္ယာလို အလြယ္တကူ အိပ္ေပ်ာ္မယ္႔ ေနရာမ်ိဳး၊ မီးဖို၊ ေရခ်ိဳးခန္းလို အႏၱရာယ္ ရွိတဲ႔ေန
ရာမ်ိဳး ေတြ မျဖစ္ရ ပါဘူး။ ကေလး က လည္း သူ႔ကို ဘာလို႔ ဒီလို အျပစ္ ေပးရတယ္ ဆိုတာ နားလည္ သိတတ္တဲ႔ အရြယ္ျဖစ္ ရပါမယ္။ အၾကာၾကီးလည္း မလုပ္သင္႔ ပါဘူး။ ၂-၃ မိနစ္ ေလာက္ဆို လုံေလာက္ ပါျပီ။ အသက ္၂-၃ ႏွစ္ အရြယ္ ကေလး ေတြမွာ အလုပ္ျဖစ္ ပါတယ္။ သူတို႔ ေလးေတြက မိဘ နဲ႔ ခြဲေန ရရင္ အရမ္း ၀မ္းနည္း တတ္လို႔ တစ္ခါေလာက္ လုပ္ျပ လိုက္တာနဲ႔ မွတ္သြား တတ္ၾက ပါတယ္။
ရိုက္ႏွက္ ဆံုးမျခင္း။
ဒီနည္း ကိုေတာ႔ ကေလး စိတ္ပညာရွင္ေတြ ကအားမေပး ၾကပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ္လည္း အားမေပး ပါဘူး။ တစ္ခ်ိဳ႔ မိဘေတြက ေျပာ
တတ္ ပါတယ္။ အသားေလး နာမွ မွတ္တာ တဲ႔။ ရိုက္ႏွက္ ဆံုးမျခင္း ရဲ႔ အျပစ္ ေတြ က ေတာ႕ _
(၁) ကေလးက ပိုမို ဆိုးသြမ္း လာျခင္း၊ ၾကမ္းတမ္း လာျခင္း
(၂) လက္လြန္ သြားရင္ ကေလးကို ထိခိုက္ နိဳင္ျခင္း
(၃) ကိုယ္ခ်စ္တဲ႔ သူ တစ္ေယာက္ကို ကိုယ္ခႏၶာ နာက်င္ ထိခိုက္ေအာင္ ရိုက္ႏွက္ျခင္း ဟာ သာမန္ပဲလို႔ ကေလး စိတ္မွာ စြဲထင္ သြားျခင္း
စည္းကမ္းေတြ ထုတ္ျပီး ရင္လည္း Maintain လုပ္ဖို႔ အေရးၾကီး ပါတယ္။ ကိုယ္႔က ေလး ဘယ္လို ကေလးမ်ိဳး လည္း ဆိုတာ သိဖို႔ လို ပါတယ္။ ကေလးမွာ ရွိတဲ႔ လိမၼာ ယဥ္ေက်းတဲ႔ အျပဳအမူ ေလးေတြကို ေဖာ္ထုတ္၊ သူမွာရွိတဲ႔ အရည္ အခ်င္း ေတြကို ေျမေထာင္ ေျမွာက္ ေပး ရပါမယ္။ ဒါေလးေတြကို ကိုယ္႔ ရဲ႔ စညး္ကမ္း ေဘာင္ေလးနဲ႔ ထိန္းေပး ရ ပါမယ္။ ဂီတ ၀ါသနာရွင္ ကေလးကို ဆရာ၀န္ ျဖစ္ေအာင္ အတငး္ ဇာတ္သြင္းဖို႔ ၾကိဳးစား ရင္ေတာ႕ မွားပါ လိမ္႔မယ္။
အရြယ္ေရာက္ျပီး ကေလးေတြ ကိုေတာ ႔ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းနဲ႔ ပက္သက္ျပီး ပါ၀င္ခြင္႔ ေပးရ ပါမယ္။ သူလိုက္နာ နိဳင္ရင္ဘာ ဆု လိုခ်င္လည္း၊ မလိုက္နာရင္ ဘယ္လို အျပစ္ေပးတာ ခံခ်င္လည္း ဆိိုတာၾကိဳ ေမး နိဳင္ပါတယ္။ ကေလးကို ေလးစား ရပါမယ္။ Behave the way you want your child to behave. ကေလး ဆိုတာ မိဘကို အတုခိုး တာပါပဲ။ ကိုယ္ကလည္း စံနမူနာျပ ေနျပဖို႔ လိုပါတယ္။ ကေလးကို ေဆးလိပ္ မီးညိွခိုင္းတဲ႔ မိဘက “ေဆးလိပ္ ေသာက္ရင္ ေတာ႔လား … ငါနဲ႔ ေတြ႔မယ္”လို႔ ေျပာ မထြက္ သင္႔ပါ ဘူး။ အရက္ ၀ယ္ခိုင္းျခင္း၊ ေဆးလိပ္ မီးညွိ ခိုင္းျခင္း စတဲ႔ ကေလးကို မေလးစားတဲ႔ အျပဳ အမူေတြ မလုပ္သင္႔ ပါဘူး။ အျပစ္ ေပးတာ ျပီးရင္ေတာ႔ ကေလးကို သူရဲ႔ မူလ အခြင့္ အေရးေတြ ျပန္ေပး ရပါမယ္။ ေနာက္ မလုပ္ေတာ႔ ပါဘူး (၃) ၾကိမ္ေအာ္ ဆ ိုတာ မ်ိဳးထက္ ဘာေၾကာင္႔ သားကို ဒီလို အျပစ္ ေပးရတယ္၊ ဘယ္လို လိမၼာေအာင္ ေနရမယ္ ဆိုတာ ရွင္းျပ ရပါမယ္။ ကေလး မလုပ္နိဳင္ တဲ႔ အျပစ္ေတြ မေပးဖို႔ လိုပါမယ္။ သင္႔ေတာ္တဲ႔ အျပစ္ေပး နည္းေတြ ျဖစ္ဖို႔လို ပါတယ္။
ကေလးရဲ႔ အျပဳအမူ ေတြနဲ႔ပက္ သက္ျပီး ဘာေၾကာင္႔ သူ ဒီလို လုပ္ရတယ္ ဆိုတာ ေလ႔လာဖို႔ လိုပါတယ္။ ဥပမာ … အေဖနဲ႔ အေမ တက်ီက်ီ ရန္ျဖစ္ ေနလို႔ ကေလး စိတ္ထိခိုက္ ရာက ဒီလို အျပဳအမူ ဆိုးေတြ လုပ္လာတယ္ ဆိုရင္ အေဖနဲ႔ အေမမွာ အျပစ္ ရွိပါတယ္။ သူခ်စ္တဲ႔ အတန္း ေဖာ္ သူငယ္ခ်င္း ေတြ နယ္ ေျပာင္း သြားလို႔ စိတ္ထိခိုက္ ေနတယ္ ဆိုရင္ လည္း နားလည္ သေဘာ ေပါက္ေအာင္ ရွငး္ျပဖို႔ လိုပါတယ္။ ကေလးရဲ႔ သူငယ္ခ်င္းေတြ အေၾကာင္းလည္း သိထား သင္႔ပါတယ္။ ေက်ာင္းမွာဆရာ တာ ၀န္ ဆိုျပီ လႊတ္ ထားလို႔ မရပါဘူး။ ကေလးနဲ႔ ပက္သက္သ မွ် အရာ အားလံုးဟာ မိဘနဲ႔ သက္ဆိုင္ ပါတယ္။ ကိုယ္က အမွား လုပ္မိ ရင္လည္း ကေလးကို ေတာင္းပန္ ရပါမယ္။ သင္႔က ေလးကိုျပဳျပင္ ထိန္းေက်ာင္းလို႔ မရနိဳင္ ေတာ႔ဘူး ဆိုရင္ေတာ႔ က ေလး ဆရာ၀န္ ဆီကို သြားျပဖို႔ တိုက္တြန္း လိုပါတယ္။ စကားမစပ္ သင္႔ ကေလးမွာ ေအာက္ပါ လကၡဏာ ေတြ ေတြ႔ ေနရ ရင္ေတာ႔ စိတ္ေရာဂါ ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပသ သင္႔ပါတယ္။
(၁) ဘယ္လိုပင္ ဆံုးမပါေစ၊ လူၾကီးမိဘ၊ ဆရာသမား မ်ားကို မေလးစားျခင္း
(၂) ၾကမ္းတမ္း ခက္ထန္ျခင္း၊ ပစၥည္း ကိရိယာ မ်ားကို ဖ်က္ဆီး ျပစ္တတ္ျခင္း
(၃) စိတ္ဓါတ္က်တဲ႔ ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား ေတြ႔ရျခင္း
(၄) စိတ္ၾကြ မူးယစ္ေဆး၀ါး မ်ားသံုးစြဲျခင္း
(၅) မိသားစု အတြင္းမွာ အံ၀င္ခြင္က် လံုးဝ မျဖစ္ေတာ႔ျခင္း
ခ်မ္းေျမ႔ ေပ်ာ္ရႊင္ဖြယ္ မိသားစု ေလးေတြ ပိုင္ဆိုင္ ႏိုင္ပါေစဗ်ာ။